Danas u Evropi, 2 trecine stanovništva u živi u gradovima. Proces formiranja novih i širenje starih gradova raste velikom brzinom. Pocetkom 50-tih godina prošlog vijeka u svijetu je bilo svega 5 gradova sa više od 5 miliona stanovnika, a 1980. godine takvih gradova je bilo 26. Uništavaju se šumski kompleksi širenjem gradova, gube se poljoprivredne površine, u samim gradovima se gube zelene površine i mjesta za djeciju igru, zagadjenje postaje vece uslijed povecanja korištenja motornih vozila, industrije i energentskih kapaciteta, javlja se otpad u velikim kolicinama. Problem otpada postaje jedan od najvecih problema savremenog covjeka. Gdje, šta i kako odložiti, na koji nacin preraditi, uništiti i uciniti ga sigurnim po zdravlje ljudi pitanje je koje dovodi do novih tehnologija u odlaganju i reciklaži otpada. Ako bi se osvrnuli u daleku prošlost došli bi do podatka da je još u vrijeme Julija Cezara, 48. godine prije naše ere, postojao pisani edikt kojim se zabranjivalo ostavljanje i bacanje smeca po ulicama naseljenih mjesta. Još tada je smece odlagano na predvidjena mjesta i rupe gdje se palilo ili zatrpavalo. Prvi javni kontejner za djubre postavljen je tek 1884. godine u Parizu, a od tada su napisani kilometri zakona i propisa šta se, gdje i kako baca. U prirodi ne postoji smece nego ga iskljucivo proizvodi covjek svojim aktivnostima i boravkom u njoj.
Reciklaža je izdvajanje materijala iz otpada i njegovo ponovno korištenje
Ukljucuje sakupljanje, izdvajanje, preradu i izradu novih proizvoda iz iskorštenih stvari ili materijala.
Veoma je važno najprije odvojiti otpad prema vrstama otpadaka.
Mnoge otpadne materije se mogu ponovo iskoristiti ako su odvojeno sakupljene.
U recikliranje spada sve što može ponovo da se iskoristi, a da se ne baci.
Bez uvodjenja reciklaže u svakodnevni život nemoguce je zamisliti bilo kakav cjelovit sistem upravnjanja otpadom.
Šta sve može da se reciklira? Staklo, papir, karton, aluminijum, gvoždje, plastika, keramika
Papir
Hartija (papir) se dobija preradom drveta u fabrikama uz pomoc razlicitih hemijskih sredstava. Pri tom nestaju velike i stare šume, dolazi do zagadjivanja rijeka.
Da bi se što manje štete nanijelo životnoj sredini, moguce je ponovo sakupiti hartiju koja nam više nije neophodna i dati je na recikliranje.
Preradom starog papira, utroši se 60% manje energije nego kada bi taj proizvod dobijali iz prirodnog materijala (drveta).
Takodje, preradom stare hartije koristimo 15% manje vode. Neki podaci govore da reciklažom jedne tone kancelarijskog papira spašavamo 17 stabala drveta, štedimo 4.200 kv (kilovata) elektricne energije i 32.000 litara vode.
Pri tom, moguce je reciklirati sve vrste novina, papirnih kesa, papira za pisanje i svu ambalažu od papira. Recikliranjem hartije spašavamo mnoge šume, rijeke, jezera a samim tim i mnoga druga živa bica koja od njih na neki nacin zavise.
Staklo
Staklo je materijal koji se koristi u svakodnevnom životu kroz razne proizvode: flaše, caše, tegle, prozore, ogledala. Ono može da bude u razlacitim bojama koje mu se dodaju pri proizvodnji.
Pravi se tako što se pijesak, sa dodatkom još nekih materija, topi na vrlo visokim temperaturama. U tom procesu se troši dosta energije, a u vazduh se ispušta velika kolicina štetnih gasova.
Ukoliko bismo reciklirali staklo, mnogo manje bi se uništavala korita rijeka iz kojih se vadi pijesak za staklo, smanjili bismo zagadjivanje vazduha i potrošnju energije.
Reciklžaom jedne flaše, uštedi se dovoljno energije da jedna sijalica od 100 vati može da svjetli cetiri puna sata. Ako se u svijetu baci prema nekim podacima 28 milijardi flaša i tegli godišnje u prosjeku, zamislite koliko bismo elektricne energije uspjeli da uštedimo. Prednost stakla je u tome što ga je moguce beskrajno reciklirati.
Naš licni doprinos bi mogao biti u sakupljanju nepotrebne ambalaže od stakla ili staklenih posuda koje se mogu reciklirati ili ponovo iskoristiti.
Metal (aluminijum, bakar, gvoždje)
Od metala se prave: automobili, autobusi, vozovi, avioni, frižideri, šporeti, bocice za dezodoranse, limenke za napitke, kutije za kreme i slicno. Metali se, naravno, dobijaju preradom odgovarajucih ruda. U procesu, najpre polazimo od iskopavanja rude koji narušava ili unuštava citave predjele (livade, brda, planine...). Potom se vrši precišcavanje rude od razlicitih necistoca ispiranjem u vodi koja se na taj nacin zagadjuje.
Pri topljenju rude troši se velika kolicina energije a štetni gasovi sagorjevanjem se oslobadjaju u atmosferu. Na kraju tog procesa dobijamo metal koji se dalje koristi u razlicite svrhe. Za jednu tonu aluminijuma potrebno je iskopati cetiri tone rude boksita i potrišiti 13.000 kilovat casova elektricne energije. Prilikom dobijanja aluminijuma iz pomenute rude, u atmosferu se oslobadjaju ugljen-monoksid, ugljen-dioksid i fluorovodonik.
U nekim razvijenim zemljama poput Nemacke, stari automobili se daju na recikliranje, a uz doplatu se mogu kupiti potpuno nova kola. Takodje, mogu se reciklirati i elektricni aparati. Godišnje se, takodje u Nemackoj, razloži i preradi 100.000 frižidera, 150.000 televizora i oko 15.000 tona drugih aparata. Kod nas bi se za pocetak moglo vršiti prikupljanje konzervi od razlicitih pica, bocice od dezodoransa, kutijice od krema.
Plastika
Plastika je materijal koji se dobija iz nafte. Nafta je vrsta rude koja se nalazi u unutrašnjosti Zemlje i nastaje raspadanjem biljaka i životinja tokom više miliona godina. Eksploatacijom nafte i njenom prepradom u plastiku, jedan deo istorije naše Planete nestaje.
Po sadašnjoj stopi potršnje, procjenjuje se da ce se rezerve nafte u svijetu iscrpiti za 35 godina. Problem sa plastikom jeste u tome što se ona ne raspada u zemlji te se trajno zadžaava u životnoj sredini koju zagadjuje. Mogice je i njeno uništavanje procesom spaljivanja, ali tada vršimo zagadjivanje vazduha.
Zato je najbolje rješenje u preventivnim mjerama kao što je izbegavanje kupovine i upotrebe plasticne ambalaže i kesa. U poslednje vrijeme u svijetu su se pojavile posebne vrste plastike koju je moguce reciklirati i takva plastika na sebi ima znak reciklaže. Takvu plastiku je potrebno sakupljati i reciklirati.
Dobro je da znate da:
- je jednoj plasticnoj flaši ili kesi potrebno do 500 godina da se razgradi
- vecina porodica baca oko 40 kg plastike godišnje koja može uspješno da se reciklira
- staklo može da se reciklira 100% i da se neograniceno puta iznova koristi
- staklo koje se baci na smetljište, nikada nece biti razgradjeno
- aluminijumske konzerve mogu da se recikliraju i da budu u ponovnoj upotrebi za samo šest nedelja
- 80% dijelova automobila može da se reciklira
- 1 reciklirana konzerva štedi toliko energije da može da je koristi televizor 3 sata
- 1 reciklirana staklena flaša sacuva toliko energije koliko je potrebno kompjuteru da radi 25 minuta
- kolicina energije koja može da se dobije iz godišnjeg sadržaja jedne kante za smece može da omoguci da televizor bude upaljen 5 000 sati
- u EU u prosjeku 16% cijene proizvoda odlazi na ambalažu, koja gotovo uvijek po otpakivanju proizvoda završava u kanti za djubre
- industrija, kakvu danas poznajemo i koja predstavlja najvecu pretnju za opstanak naše planete, razvila se prije nešto više od 200 godina što je 0,00000044% starosti Zemlje.
Najveci dio smeca oko 30 odsto, organskog je porijekla i cine ga otpaci od hrane. Zatim, slijede papir i karton od oko 28 odsto, te 16 odsto cini plastika, 8 odsto staklo, aluminijum i celik 4 odsto, dok ostali dio cini takozvani opasni otpad (baterije, akumulatori, sanitetski materijal i lijekovi) a prisutan je i kabasti otpad koga cine kucni aparati, namještaj, kompjuteri i auto otpad. Divlje deponije smeca predstavljaju veliku opasnost za covjeka jer u procesu kruženja materije u prirodi smece se ponovo vraca covjeku samo u izmjenjenom i otrovnom stanju.
